Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı

Hakkımızda

Günümüze kadar yapılan araştırmalara göre Fatih Medrese’nin öğretime açılış yılı (1470) İstanbul Üniversitesi’nin başlangıcı sayılır. Fatih Külliyesi kuruluncaya kadar kilise ve manastırlardan dönüştürülen medreselerde geçici bir süre öğretim yapıldığından, buralarda kütüphane kurma girişiminde bulunulmamıştır. Fatih her iki kütüphaneye de kendi kütüphanesinden bazı kitaplar vakfetmiştir. Fatih Külliyesinin açılışında, ilk önce dört medresede kütüphane kurulmuştur. Bir süre sonra bu kütüphanelerde bulunan kitaplar Ayasofya ve Zeyrek medreselerinde bulunanlarla birlikte Fatih Camii içinde kurulan kütüphanede birleştirilmiştir. Fatih Külliye’sinin öğretime açılışı İstanbul Üniversitesi’nin başlangıcı sayıldığına göre bu dermeyi de İstanbul Üniversitesi’nin ilk dermesi olarak kabul edebiliriz.

Tanzimatın ilanından sonra, eğitimde başlatılan çağdaşlaşma bağlamında, eğitim ve öğretim işlerini düzenlemek üzere, Mart 1845’te kurulan, Geçici Maarif Meclisi’nin hazırladığı raporda, İstanbul’a bir Darülfünun kurulması teklif edilmiştir. Nisan 1846’da Sultan Abdülmecid Darülfünün kurulmasını emretmiştir. Darülfünun içinde bir kütüphane kurulmuştur. Fakat 8 Eylül 1865’te çıkan Hoca Paşa yangınında ahşap konak tamamıyla yanmış ve böylece ilk Darülfünun kütüphanesi de yok olmuştur.

1869’da Maarif-i Umumiye Nizamnamesi yürürlüğe girmiştir. Bu nizamnamede kütüphane kurulmasıyla ilgili hükümler de yer almıştır. Şubat 1870’te açılan Darülfünun-i Osmani 1873’te tekrar kapanmıştır.

Cumhuriyet’in ilanından sonra 3 Mart 1924’te çıkartılan Tevhid-i Tedrisat kanunu ile tüm okullar, medreseler, kütüphaneler Maarif Vekaletine bağlanmıştır. Medrese-t-ül Kuzat (Kadı Okulu) binası kütüphane olarak kullanılmak üzere Darülfünun’a devredilmiştir.

1 Nisan 1923 tarih ve 493 sayılı yasa ile Darülfünun’a idari ve bilimsel özerklik tanınmıştır. O sırada Edebiyat Medresesi Dekanı İsmail Hakkı Baltacıoğlu Darülfünun Rektörlüğüne atanmıştır. Baltacıoğlu tüm medreselerdeki kitapları Kadı Okulu binasında toplayarak bir Darülfünun Umumi kütüphanesi kurmak istemiştir ve başvuru kitapları medreselerde bırakılmak üzere dermelerin bir arada toplanmasına karar verilmiştir.

Abdülhamid’in Yıldız Sarayı Kütüphanesindeki eserlerin Darülfünun’a devri için 1 Haziran 1924’te karar alınmış ve eserler devredilmiştir. Yıldız Sarayı Kütüphanesinin Darülfünun Kütüphanesine nakledilmesi mevcut dermeye müzelik değer taşıyan birçok yazma eserin kazandırılmasını sağlamıştır. Ve hazırlıkları biten Umumi Kütüphane 30 Kasım 1924’te yararlanmaya açılmıştır

31 Mayıs 1933’te İstanbul Darülfünun’nun ilgasına ve Maarif Vekaletince yeni bir üniversite kurulmasına dair kanun TBMM tarafından kabul edilmiştir. Ve 1 Ağustos 1933’te İstanbul Üniversitesi açılmıştır.

1934 yılında “Basma yazı ve resimleri derleme Kanunu” kapsamına İstanbul Üniversitesi Merkez kütüphanesi de dahil edilmiş ve bu tarihten itibaren İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi sadece bir Üniversite Kütüphanesi olmaktan çıkarak aynı zamanda Ulusal Kütüphane niteliği kazanmıştır.

1985 yılında kütüphane halen kullanmakta olduğu binasına taşınmış ve hizmet vermeye başlamıştır. Kütüphanemiz dermesiyle yüzyılları, dilleri ve yazıları birbirine eklemeyi başaran en eski ve en büyük üniversite kütüphanesidir. 1982 yılında yürürlüğe giren 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanunuyla, İstanbul Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı adıyla, İstanbul Üniversitesi’nin fakülte, bölüm, enstitü ve araştırma merkezleri kütüphaneleriyle birlikte çalışmaya başlamıştır.

MİSYON

Üniversitemizin, kültürel ve tarihi değerlerini ortaya çıkarmak, korumak, geliştirmek ve gelecek nesillere aktarmanın yanı sıra öğretim, araştırma faaliyetleri ve topluma hizmet için gerekli, doğru, güvenilir ve evrensel bilgiye çağdaş olanaklarla erişilmesini sağlamaktır.

VİZYON

Geleceğin öğrenme gereksinimine uygun her türlü çağdaş teknolojiye ve fiziksel olanaklara sahip, zaman ve yerden bağımsız tüm paydaşlarına en iyi hizmeti sunabilen, uluslararası alanda referans olmayı başarmış, güçlü, zengin bir bilgi ve belge merkezi olmak.

15 Kasım 1988 tarih ve 19990 sayılı Resmi Gazete yayınlanan

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ KÜTÜPHANELERİ YÖNETMELİĞİ

Madde 1- İstanbul Üniversitesi sınırları içindeki tüm kütüphanelerin ortak amacı Üniversitede yapılan öğretim, araştırma ve eğitim çalışmaları sırasında ortaya çıkan bilgi ihtiyacını en kısa zamanda en uygun biçimde karşılamaktır.

Madde 2- Bu amaca ulaşmak için Kütüphaneler İ.Ü. Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı merkez olmak üzere bir ağ içinde işletilir. Üniversiteye bağlı Fakülte, Yüksekokul Kütüphanelerinin her biri bu ağın hizmetlerinden yararlanır ve hizmetlerine katkıda bulunur.

Madde 3- Bu yönetmelikte:a. “Üniversite” İstanbul Üniversitesi’ni

b. “Başkanlık” İstanbul Üniversitesi Kütüphane ve Dokümantasyon Daire

Başkanlığı’nı

c. “Şube Müdürlüğü” Başkanlığa bağlı yönetim birimini,

d. “Birim Kütüphaneleri” İstanbul Üniversitesine bağlı Fakülte, Yüksekokul

kütüphanelerini anlatır.

Madde 4- Başkan Rektör’e bağlıdır. Rektör’ün seçeceği 3 öğretim üyesi ile Başkan’ın katılacağı 4 kişilik bir “Kütüphane ve Dokümantasyon Danışma Kurulu” Başkan’ın çözmekte güçlük çekebileceği yönetim, örgütlenme ve meslek sorunlarını çözmede Rektörlüğe yardımcı olur. Rektör gerekirse Danışma Kurulu üyelerini değiştirebilir.

Madde 5- Başkanlığa bağlı olarak çalışan Şube Müdürlükleri

a. Kütüphane Şube Müdürlüğü

b. Nadir Eserler ve Müze Şube Müdürlüğü

c. Bağlı Birimler ve Dokümantasyon Şube Müdürlüğü

Madde 6- Başkanlığın görevleri;

a. İç hizmet yönetmeliği hazırlamak, Rektörlük onayına sunmak. İç hizmet yönetmeliğindeki değişiklikleri belirlemek, onaydan geçirdikten sonra uygulamak.

b. Başkanlığın bütçesini hazırlamak. Şube Müdürlerinden alacağı önerilere göre bağlı birimlerin yıllık bütçelerini hazırlamak, Başkanlık bütçesi halinde Rektörlüğe sunmak.

c. Hizmet politikalarını gözden geçirmek. Yeni hizmet politikalarını oluşturmak.

ç. Satınalma iş ve işlemlerinin, Üniversitenin gelişme politikası doğrultusunda merkez ile bağlı birimler arasında dengeli bir şekilde yapılmasını sağlamak.

d. Araç ve gerecin en yeni teknoloji ile düzenli olarak yenilenmesini sağlamak.

e. Bibliyografya, katalog, toplu katalog, öz dizini v.b. yayınlar ile bilimsel araştırmayı kolaylaştırmak.

f. Kütüphanecilik Bölümü öğrencilerinin staj ve uygulama çalışmalarını düzenlemek.

g. Kütüphaneler ağının eşgüdüm ve iş birliği içinde çalışmasını sağlamak bu amaçla gerekli mesleki denetimlerde bulunmak ve işlerliğini yitirmiş birimlerin geleceği ile ilgili rapor hazırlayıp Rektörlüğe sunmak.

h. 124 sayılı Yüksek Öğretim Üst Kuruluşları ile Yüksek Öğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 33’ncü maddesindeki görevleri yapmak.

Madde 7- Kütüphane Şube Müdürlüğünün Görevleri;

a. Kütüphanenin iş akışını ve hizmet ünitelerini belirleyen iç yönetmeliği ve bu yönetmelikte zaman zaman yapılması gereken değişikleri belirler. Başkanlığın onayında geçirdikten sonra uygular.

b. Başkanlık ve bağlı birimlerin yayın sağlama işlerini düzenler, işlemlerini yapar.

c. Kataloglama ve Sınıflama işlerini düzenler, işlemlerini yapar.

ç. Yerleştirme işlerinin yapılması koleksiyonun bakımı ve korunması ile ilgili önlemleri alır.

d. Yararlandırma hizmetlerinin yol ve yöntemlerini belirler.

e. Kütüphane içinde ve kütüphane dışında yararlandırmanın, kütüphanenin açık bulundurulması gerekli zamana göre yapılmasını sağlayarak sürekliliğini gerçekleştirilir.

f. Üniversite sınırları içinde yapılan master, doktora v.b. araştırma metinlerinden birer nüsha toplar, kütüphanecilik işlemlerini tamamlar.

g. Okuma salonları, depo, ödünç verme bölümü ve süreli yayınlar bölümü arasında sağlama, yerleştirme ve yararlandırma hizmetlerinin düzenli ve sürekli olarak yapılmasını gerçekleştirir.

Madde 8- Nadir Eserler ve Müze Şube Müdürlüğü;

a. Üniversite sınırları içinde bulunan yazma, eski harfli basma, nadir eserler ve diğer müzelik eşyanın bir merkezde toplanması, işlemlerinin tamamlanması koruma ve bakımının sağlanması, okurlara sunulması ile ilgili iş akımı ve hizmet ünitelerinin belirlenmesi için bir iç yönetmelik hazırlar, Başkanlığın onayından sonra uygular.

b. En çok kullanılanlara öncelik tanıyarak tüm nadir eserlerin mikrofilm, mikrofiş, reprodüksiyon v.b. nüshalarını hazırlatır, özgünlerini müzeye, kopyalarını okura sunar.

c. Müzenin geliştirilmesi ve denetimi ile ilgili politika ve plan hazırlar, ilkeleri belirler.

ç. Hazırladığı kataloglardan uygun görülenleri basına hazırlar.

d. Başka kütüphanelerin yayınlanmış yerli ve yabancı katalog ve bibliyografya v.b. eserlerini toplayarak geniş bir başvurma dermesi oluşturur.

e. Bakıma muhtaç eserlerin onarımını yaptırır. Gerekirse bir onarım birimi kurar.

f. Uygun zamanlarda Üniversitede içinde ve dışında sergiler düzenler.

g. Yabancı uyruklu okurlara 14/1/1983 tarih ve 83/5963 sayılı Türkiye’de İlmi Araştırma, İnceleme Yapmak ve Film çekmek İsteyen Yabancıların Tabi Olacakları Esaslar’ın Yürürlüğe konulmasına Dair Bakanlar Kurulu Kararına göre işlem yapılır.

Madde 9- Bağlı Birimler ve Dokümantasyon Şube Müdürlüğü;

a. Başkanlık ile bağlı birimler arasındaki iletişimi kuran, iş akımını ve hizmet ünitelerini belirleyen iç yönetmeliği yapar, Başkanlığın onayından sonra uygular.

b. Üniversite sınırları içinde bulunan birimlerin her yıl envanterini yapar, işlerliğini kaybedenler hakkında Başkanlığa rapor verir.

c. Genel ve özel bibliyografya, öz dizini ve toplu katalog kurar. Üniversite ile ilgili tüm dokümantasyon hizmetlerini örgütler.

ç. Başka kütüphaneler ile Başkanlık arasındaki işbirliğini düzenler.

Yürürlük

Madde 10- Bu yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer

Yürütme

Madde 11- Bu yönetmelik hükümlerini İstanbul Üniversitesi Rektörü yürütür.